Σύντομο Ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου Κοντογεννάδας

Browse By

από Γεράσιμο Σωτ. Γαλανό

Στο παλαιό χωριό της Ανωγής, την ονομαστή Κοντογεννάδα υπάρχουν πολλές εκκλησίες, άλλες ερειπωμένες  χρόνια τώρα και άλλες εν ενεργεία  εφόσον άντεξαν μέσα στο χρόνο, ιδίως για χάρη των επιτρόπων που κατά καιρούς τις υπηρέτησαν.

Πρώτη και κύρια είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου που ήταν από παλιά η μεγαλύτερη σε όγκο και αποτελεί ακόμη και σήμερα τον κύριο  χώρο θρησκευτικής λατρείας στην περιοχή.

Ο ναός ήταν κτισμένος σε άλλη περιοχή, αφού υπάρχουν αναφορές ότι το χωριό της Κοντογεννάδας μαζί  με ομώνυμο ναό μεταφέρθηκε κατά τον 14ον αιώνα στη θέση που είναι σήμερα από αλλού.

Ο ιστοριοδίφης Ηλίας Τσιτσέλης[1] μας ενημερώνει, πως, στο κέντρο του ναού υπήρχε επιτύμβια πλάκα, που έδειχνε τον τάφο του πρώτου αρχιεπισκόπου Κεφαλληνίας καταγόμενου από αυτό το μέρος, του Φιλόθεου Λοβέρδου (1567-1581).  Για να ταφεί ο αρχιεπίσκοπος Φιλόθεος Λοβέρδος στα 1581 στο ναό του χωριού του, η εκκλησία πρέπει να ήταν ήδη κτισμένη από πιο  παλιά.[2]

Σε νοταριακή πράξη του νοτάριου Μηνιάτη Κωνσταντίνου[3], ο  σημερινός ναός αναφέρεται στα 1701 και 1702 στο ότι  πραγματοποιήθηκε σ’ αυτόν αγιογράφηση του Δωδεκάορτου. Επίσης, στα 1705 υπάρχει αναφορά για αγορά ασημένιου θυμιατού στο ναό  και στις 6-12-1748 οι επίτροποι αποφάσισαν την πώληση κάποιων χωραφιών στη θέση Πλαγιές, για να γίνουν εργασίες επιστεγάσεως του ναού.

Σημαντική αναφορά μέσα από νοταριακή πράξη που συνέταξε στις 7-6-1814  ο Νικόλαος Φωκάς, δείχνει τη συμφωνία κατασκευής του υπέροχου σημερινού ξυλόγλυπτου τέμπλου. Ως  μαστόροι του τέμπλου αναφέρονται τεχνίτες από τα Σαρλάτα της Λειβαθούς, με πρώτον, τον Παναγή  Ιωάννη Αλεξάτο και τα αδέλφια του. Αρχικά έφτιαξαν το κάτω μέρος του τέμπλου και στα 1823 έπειτα από νέα συμφωνία με τους επιτρόπους συνέχισαν τις εργασίες και έφτιαξαν την επίστεψη του τέμπλου.

Θα πρέπει να υπήρχε και πιο παλιό τέμπλο, που να καταστράφηκε, πριν το 1814,  με χρόνια κατασκευής του από Ηπειρώτες τεχνίτες το 1660 έως 1714 και λόγω ζημιών από τους τότε σεισμούς και τη φθορά του χρόνου, οι επίτροποι προέβησαν σε νέα κατασκευή από τους Σαρλάδες μαστόρους.

Παρόλο που οι σεισμοί του 1953 ανάγκασαν να γίνουν κάποιες μικρές επεμβάσεις στο τέμπλο, θεωρείται εξαιρετικής τέχνης, ομορφοσκάλιστο, πλουμιστό δείχνοντας την οικονομική κατάσταση των αρχόντων και κτητόρων αυτού του ναού. Το 1900 αποφασίστηκε μια μεγάλη επισκευή του ναού και πιθανόν τότε να αφαιρέθηκε η επιτύμβια πλάκα του Φιλόθεου Λοβέρδου που αναφέρει ο Τσιτσέλης. Η επισκευή αυτή δεν ολοκληρώθηκε, λόγω που τη χρονιά αυτή έπεσε μεγάλη αρρώστια στα κτήματα και στα αμπέλια, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι του χωριού να χάσουν την παραγωγή τους και να μην μπορούν να στηρίξουν οικονομικά την απόφαση των επιτρόπων για την επισκευή του ναού.  Το χρονικό διάστημα της τότε επισκευής του ναού, που έμεινε για λόγους οικονομικούς  ατελείωτος, το κάλυψε η ευεργεσία του μεγάλου τέκνου της Ληξουρίου, Αθανασίου Μπασιά, που δώρισε  για την αποπεράτωση της επισκευής  ξυλεία από την Τεργέστη και κεραμίδια από τη Μασσαλία[4].

Ο σεισμός του 1953 πρόσβαλλε το ναό  στις ανατολικές γωνίες του, αχρήστευσε τη στέγη και ο δυτικός τοίχος έπαθε πολλές ρωγμές και γενικά η εκκλησιά κατέστη ετοιμόρροπη.

Το 1960 με τη βοήθεια του σπουδαίου ιατρού Κοντογενναδίτη, Χαράλαμπου Κοντογιαννάτου ξεκίνησε η προσπάθεια προς αποκατάσταση των ζημιών και με τη βοήθεια του πολιτικού μηχανικού Γεωργίου Μαρτίνη συντάχτηκε  αντισεισμική μελέτη για το ναό που είναι πραγματικό  κόσμημα της Κοντογεννάδας και ευρύτερα της Παλικής. Η βοήθεια που ζητήθηκε ήταν σε πολλούς αποδέκτες, σε κρατικούς φορείς, σε εξέχοντες Κεφαλλήνες και σε κληροδοτήματα, καθώς και στον μεγάλο ευεργέτη Ευάγγελο Μπασιά,  κι έτσι  τον ίδιο χρόνο να ξεκινήσουν οι εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης[5].

Με τους  σεισμούς του 2014 ο ναός έπαθε ζημιές αρκετές, εξωτερικά και εσωτερικά, κρίνεται δε αναγκαίο και επείγον ένα τέτοιο μνημείο να αποκατασταθεί σωστά, με σεβασμό στην ιστορικότητα του, χωρίς άσχημες και νεωτεριστικές επεμβάσεις που θα είναι λύσεις κακόγουστες, φθηνές  και άσχημες αισθητικά.

[1] Ηλίας Αγγέλου Τσιτσέλης, «Κεφαλληνιακά Σύμμικτα.» Αθήνα 1904

[2] Για το θέμα γράφει ο ιστορικός Π. Χιώτης στο έργο του , «Ιστορικά απομνημονεύματα» τ. 6ος 1887

[3]  Κωνσταντίνου Αντωνίου Μονοκρούσου,  «Αρχειακή  Έρευνα»  Οι ιεροί ναοί του Ληξουρίου και τριάντα δυο χωριών της Επαρχίας Πάλλης Κεφαλονιάς. Ληξούρι 2008 σ.σ. 80-82

[4] Χαράλαμπου Γρ. Κοντογιαννάτου, Η ανοικοδόμησις της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Κοντογεννάδα μετά τους σεισμούς του 1953, Αθήνα 1965

[5] Για περισσότερες πληροφορίες στο βιβλίο του Χαράλαμπου Κοντογιαννάτου, Η ανοικοδόμησις της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Κοντογεννάδα μετά τους σεισμούς του 1953, Αθήνα 1965. Επίσης, στο αρχείο Γερασίμου Σωτ. Γαλανού υπάρχει ο αναλυτικός φάκελος της όλης επισκευής και αλληλογραφίας των υπηρεσιών που αφορούν στο ναό μετά το 1953.

 

Φωτογραφίες του Ιερού Ναού μετά τους σεισμούς του 2014 :